Loš Indeks prosperiteta zemalja Zapadnog Balkana: Crna Gora na 50. mjestu

Svijet je, prema Institutu Legatum iz Londona, prosperitetniji nego što je ikada bio.  Kao i većinom u istočnoj Evropi, zemlje Zapadnog Balkana su u Indeksu prosperiteta lošije rangirane po pitanju ličnih sloboda, društvenog kapitala i prirodne okoline.

Zemlje Zapadnog Balkana su u posljednjih 10 godina ostvarile napredak u opštem prosperitetu, ali uglavnom zaostaju po pitanju napretka u ličnim slobodama, društvenoj koheziji i životnoj sredini, pokazuje godišnji Indeks prosperiteta Instituta Legatum iz Londona.

Na globalnom nivou, navodi se u izvještaju, prosperitet nastavlja da se poboljšava i svijet je prosperitetniji nego što je ikada bio.

S druge strane, jaz između zemalja s najboljim i najgorim rezultatima nastavlja da se širi, dok stagnacija institucija zadržava dalje poboljšanje globalnog prosperiteta.

“Veoma dobra vijest je da indeks pokazuje da prosperitet nastavlja da raste u svijetu, i tokom prošle godine i konzistentno od 2007”, rekla je Filipa Straud (Philippa Stroud), direktorka Instituta Legatum.

Ona je, međutim dodala da su dalja poboljšanja u globalnom prosperitetu usporena slabljenjem ličnih sloboda, kao i u oblasti upravljanja.

Na ovogodišnjoj list Indeksa prosperiteta, Danska je zamijenila Norvešku na prvom mjestu, a Sjeverna Amerika ostaje najprosperitetniji region, mada se zbog stagniranja prosperiteta u tom dijelu svijeta, smanjuje razlika u odnosu na zapadnu Evropu.

Od zemalja Zapadnog Balkana, najvišu poziciju na listi Indeksa prosperiteta zauzima Crna Gora – 50. mjesto. Slijedi Srbija na 52. mjestu, Sjeverna Makedonija na 54. mjestu, Albanija na 65. mjestu i BiH na 70. mjestu. Kosovo je, prema navodima Instituta Legatum, među zemljama koje nisu uključene u Indeks prosperiteta zbog nedovoljnog pristupa podacima.

Kao i većinom u istočnoj Evropi i zemlje Zapadnog Balkana su u Indeksu prosperiteta lošije rangirane po pitanju ličnih sloboda, društvenog kapitala i prirodne okoline. Društveni kapital mjeri koliko je neko društvo kohezivno u smislu povjerenja, poštovanja i pomaganja među njegovim članovima, kao i u odnosu prema institucionalnim strukturama.

Zapadni Balkan

Crna Gora, koja je ove godine na 50. mjestu, prošle godine je bila na 51, a prije 10. godina na 52. mjestu. Po pojedinačnim kriterijumima najbolje je plasirana po pitanju Sigurnosti i bezbjednosti (46), Investicionog okruženja (49) i Upravljanja (50). Po kriterijumu Ličnih sloboda je na 55. mjestu, Društvenog kapitala na 73, Ekonomskom kvalitetu na 80, Zdravlja na 91, a Prirodnog okruženja na 105. mjestu.

Srbija je zadržala 52. mjesto u odnosu na prošlu godinu, ali je prije 10 godina bila na 61. Najbolje je plasirana po kriterijumima Sigurnost i bezbjednost (44), Obrazovanje (44) i Uslovima življenja (47). U Ličnim slobodama je na 77. mjestu, Zdravlju na 72, Društvenom kapitalu na 96, a Prirodnom okruženju na 99. mjestu.

Sjeverna Makedonija je na 54. mjestu, što je jedno mjesto lošije nego prije godinu dana i jedno bolje nego prije 10 godina. Najbolje je plasirana u kriterijumima Uslovi življenja (50), Investiciono okruženje (52), Zdravlje (56) i Uslovi za preduzetništvo (56). S druge strane, najgore je rangirana u Obrazovanju (86), Društvenom kapitalu (84), Ličnim slobodama (82) i Prirodnom okruženju (80).

Albanija je 65. mjestu, dok je prošle godine bila na 64, mada je prije 10 godina bila na 71. mjestu. Najbolja mjesta ima u Obrazovanju (50), Sigurnosti i bezbjednosti (62) i Tržišnom pristupu (63). Najlošije je rangirana u kriterijumu Društveni kapital (120), Ekonomski kvalitet (113), Uslovi življenja (90) i Lične slobode (75).

Bosna i Hercegovina je na 70. mjestu, dok je prošle godine bila na 73, a prije 10 godina na 69. mjestu. Najbolje je plasirana po kriterijumu Uslovi življenja (48), Sigurnost i bezbjednost (51) i obrazovanje (65). Najlošije je rangirana po pitanju Prirodnog okruženja (122), Uslovi za preduzetništvo (111), Upravljanja (101), Zdravlja (93) i Ličnih sloboda (92).

Albanija i Srbija su među zemljama koje su imala najveća poboljšanja u posljednjih pet godina. Najveći rast je imao Mjanmar – skok od 19 mjesta, mada se u izvještaju ističe zabrinutost zbog postupanja prema muslimanskoj manjini Rohindže.

U posljednjih pet godina, Srbija se pomjerila za 13 mjesta na listi, a Albanija za osam.

Najveće poboljšanje u Srbiji se od 2014. dogodilo po pitanju uslova za preduzetništvo usljed olakšanja poslovanja. Društveni kapital je takođe imao značajno poboljšanje s jačanjem porodičnih i drugih mreža u društvu, kao i povjerenja u strance i institucije, navodi se u izvještaju.

Prosperitet Albanije je konzistentno poboljšavan posljednjih pet godina, usljed otvaranja njene ekonomije. Turizam je imao ključnu ulogu u albanskom ekonomskom rastu, donoseći, kako se procjenjuje, 1,5 milijardi eura godišnje. Pored ekonomskog rasta, u Albaniji je povećan broj započetih i završenih školovanja na svim nivoima obrazovanja.

Istočna Evropa

Iz istočne Evrope najviše mjesto na listi Indeksa prosperiteta ima Estonija – 21. mjesto. Slijede Slovenija (27), Češka (28), Slovačka (32), Litvanija (33), Letonija (35), Poljska (36), Hrvatska (45), Mađarska (46), Rumunija (47) i Bugarska (49). Na dnu liste istočnoevropskih zemalja su Bjelorusija (73. na globalnoj listi), Rusija (74), Moldavija (81), Azerbejdžan (92) i Ukrajina (96).

U proteklih 10 godine sve istočnoevropske zemlje su, prema Institutu Legatum, zabilježile poboljšanje pristupa tržištu i tržišne infrastrukture, kao i u uslovima življenja.

Takođe, društveni kapital, koji je generalno bio slab u istočnoj Evropi, poboljšao se u 17 od 23 država regiona, pri čemu je BiH imala najveće poboljšanje.

S druge strane, lične slobode u istočnoj Evropi su pogoršane više nego u bilo kom regionu, sa samo osam od 23 zemlje koje su imale poboljšanje od 2009. Mađarska je zabilježila najveće pogoršanje od svih zemlja, značajano smanjujući slobode okupljanja, udruživanja i govora.

Mada je istočna Evropa imala ukupno pogoršanje u bezbjednosti i sigurnosti u protekloj deceniji, u 18 od 23 zemlje je došlo do poboljšanja. Pogoršanje u regionu po tom pitanju je uglavnom posljedica rata na istoku Ukrajine

Globalni razvoj prosperiteta

Prvih deset zemalja po Indeksu prosperiteta su Danska, Norveška, Švajcarska, Švedska, Finska, Holandija, Novi Zeland, Njemačka, Luksemburg i Island. Te zemlje su bile u vrhu i prije 10 godina, mada je u međuvremenu Velika Britanija ušla u prvih 10, ali i ispala.

Posljednjih 10 su Sudan, Burundi, Eritreja, Somalija, Demokratska Republika Kongo, Avganistan, Čad, Centralno Afrička Republika, Jemen i Južni Sudan.

Na listi regiona, iza sjeverne Amerike, koja obuhvata samo SAD i Kanadu, slijede zapadna Evropa, istočna Evropa, Latinska Amerika i Karibi, azijsko-pacifički region, Bliski istok i sjeverna Afrika i na začelju je podsaharska Afrika

Prema Institutu Legatum koji za sebe navodi da je posvećen iskorjenjivanju siromaštva i ostvarivanju prosperiteta jačanjem otvorene ekonomije, inkluzivnih društava i osnaživanjem ljudi, od 167 zemalja obuhvaćenih indeksom, 148 država – u kojima živi 88 odsto svjetske populacije – imalo je napredak u prosperitetu od 2009. godine.

Poboljšanje u globalnom prosperitetu je vođeno otvorenijim ekonomijama i poboljšanjima u doživljenim iskustvima ljudi. Ekonomije su sada otvorenije usled poboljšanja u investicionom okruženju i digitalnoj povezanosti, kao i zbog smanjivanja administrativnih barijera. Pored toga, doživljena iskustva ljudi su se poboljšala usljed bolje zdravstvene zaštite, obrazovanja i uslova življenja.

S druge strane, ističe se u izvještaju, stagniranje institucija zadržava dalje poboljšanja globalnog prosperiteta.

Lične slobode su se pogoršane u posljednjoj deceniji u svim regionima osim u zapadnoj Evropi i Latinskoj Americi. Kvalitet upravljanja je pao, s najgorim pogoršanjima u podsaharskoj Africi, na Bliskom istoku i Sjevernoj Africi.

Ljudi su tolerantniji prema drugim društvenim grupama, posebno prema LGBT zajednici, pri čemu stanovnici 111 zemalja pokazuju veću toleranciju nego prije jedne decenije, ukazuje izvještaj Instituta Legatum. Međutim, sloboda govora, okupljanja i udruživanja je ograničenija širom svijeta u proteklih 10 godina, sa pogoršanjem u 122 zemlje.

Dok je svih sedam svjetskih regiona doprinijelo rastu globalnog prosperiteta, azijsko-pacifički region je imao najveće poboljšanje i pokriva većinu globalnog povećanja.

Ukupno 19 zemalja je imalo pogoršanje u prosperitetu u posljednjoj deceniji, od kojih je 15 u podsaharskoj Africi ili na Bliskom istoku i sjevernoj Africi. Sirija i Venecuela su imale najveće padove – 23 i 27 mjesta na listi.

Takođe su zabilježene veće razlike po pitanju pojedinih oblasti, što je najupadljivije u Sigurnosti i bezbjednost gdje je najbezbjedniji region, odnosno zapadna Evropa, imao najveće poboljšanje, dok je region Bliskog istoka i Sjeverne Afrike, najslabiji po tom kriterijumu, imao najveće pogoršanje.

Lične slobode su pogoršane u posljednjoj deceniji u svim regionima osim u zapadnoj Evropi i Latinskoj Americi. Kvalitet upravljanja je pao, s najgorim pogoršanjima u podsaharskoj Africi, na Bliskom istoku i Sjevernoj Africi.

SAD su na 18. mjestu i jedna od 19 zemalja u kojima je došlo do pogoršanja u prosperitetu od 2009, prije svega, usljed opadanja mentalnog i fizičkog zdravlja, kao i povećanja gojaznosti stanovništva.

Kina je na 57. mjestu, osam pozicija bolje u odnosu na 2009, usljed poboljšanja uslova za preduzetništvo i uslova življenja. Procenat onih koji žive u apsolutnom siromaštvu je, ističe se u izvještaju, dramatično smanjen sa 19 odsto stanovništva u 2009. na manje od jedan odsto ove godine. Na lošu poziciju Kine utiče i to što je 159. mjestu po ličnim slobodama i 147. mjestu po prirodnom okruženju.

Izvor: Radio Slobodna Evropa

Check Also

Zaposleni Telekoma učestvovali u čišćenju obale Morače

Volonteri Crnogorskog Telekoma učestvovali su danas u akciji čišćenja obale Morače, koju je povodom Međunarodnog …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *