Švedsku hvale kao uspješnu socijalističku zemlju, ali istina je malo drugačija

Švedska se kod ljudi s lijeve strane političkog spektra često navodi kao primjer uspješne socijalističke zemlje.

No iako Švedska ima relativno visoke poreze u poređenju s nekim drugim razvijenim zemljama, kao i vrlo razvijene sisteme socijalne bezbjednosti, ekonomijom ne upravlja država, a biznisi – i veliki i mali – u privatnim su rukama.

Uopšte se radi o zemlji koja je na svjetskom nivou u vrhu po ekonomskim slobodama i uslovima za poslovanje, prenosi B92.

Osim toga, penzioni sistem su reformisali i djelimično privatizovali, a u školstvo uveli vaučere, putem kojih roditelji biraju škole za svoju djecu, bez obzira na to bile one državne ili privatne, što je u bilo kojoj socijalističkoj zemlji – nezamislivo.

Školstvo

Početkom devedesetih, Švedska je u obrazovni sistem uvela vaučere, zasnovane na načelu da roditelji, a ne država, imaju pravo odabrati obrazovne usluge za svoju djecu. Roditelji dobiju vaučer, odaberu školu – javnu ili privatnu – u koju će ići njihovo dijete i njegovo školovanje plate tim vaučerom. Država i dalje propisuje kurikulum, kojeg se moraju pridržavati sve škole koje se finansiraju vaučerima.

Vaučeri se finansiraju iz budžeta lokalne uprave na području na kojem se škola nalazi, a iznosi se mogu razlikovati među gradovima i opštinama, ali je propisan minimum koji se mora isplatiti – to je prosječni trošak javnog školovanja po učeniku.

Privatne škole ne smiju dodatno naplaćivati obrazovanje. Takođe, privatne škole slobodne su u odabiru metoda podučavanja i organizacije obrazovnih programa, u okviru propisanog nacionalnog kurikuluma.

Reforma penzionog sistema

Prepoznavanje demografskih problema s kojima se suočava cijela Evropa podstaklo je Švedsku na reformu penzijskog sistema. Dotadašnji sistem koji je počivao na snažnom egalitarizmu i solidarizmu, te je favorizovao one koji su radili kraće ili uplaćivali manje, zamijenjen je novim, kojim je uspostavljena veza između uplata u penzijski sistem i očekivanog životnog vijeka.

U sadašnjem sistemu svaki osiguranik unutar sistema međugeneracijske solidarnosti svoje doprinose plaća na individualni penzijski račun.

Radi se o zamišljenom, fiktivnom ličnom računu, koji služi za izračun budućih prava u solidarnom penzijskom sistemu, odnosno visine penzije. Taj se račun formira od svih uplaćenih doprinosa na plate.

Penzioni doprinosi iznose 18,5% na plate. Pola od tog iznosa plaća poslodavac, a drugu polovinu radnik. Od ukupnog iznosa doprinosa 16% izdvaja se na pomenute individualne račune, a 2,5% ide u fondove kapitalizovane štednje.

Vrijeme odlaska u penziju je vrlo fleksibilna i počinje već sa 61 godinom, ali to znači i manju penziju pa su radnici motivisani da ostanu što duže u svijetu rada.

Gornja granica za odlazak u penziju ne postoji, tako da svako može raditi dokle želi. Takođe, odlazak u penziju ne znači da osoba mora prestati da radi.

Penzioner može nastaviti da radi i da tako stvori dodatnu zaradu, ali i dužim stažem, odnosno uplatama na račun u penzijskom sistemu, poboljša penziju. Inače, Švedska ima najduži očekivani radni vijek u Evropskoj uniji – preko 41 godinu.

Povoljno okruženje za biznis

Povoljno okruženje za biznis stvorilo je kompanije poput Eriksona, H&M-a i Ikee. Švedska je redovno pri vrhu u raznim istraživanjima uslova za pokretanje posla i ekonomskih sloboda. Mnoge danas globalno poznate tehnološke kompanije poput Skajpa i Spotifaja imaju korijene u Švedskoj.

Porez na dobit za kompanije iznosi 21,4 odsto.

 

Check Also

Željezarci: Ako do ponedjeljka ne bude poziva iz EPCG, počinjemo proteste

Radnici Željezare na današnjem zboru odlučili su da čekaju do ponedjeljka 6. februara zvaničan poziv …

Leave a Reply

Your email address will not be published.